Video: Mem u Zin

Ben bu kitabı kendi dilimle yazıyorum ki sizin diliniz, edebiyatınız yok demesinler.

Ehmedê Xanî

Mem û Zîn, Ehmedê Xanî‘nin 17. yüzyıl’da yazdığı ünlü manzum eseridir. Kürtçenin Kurmanci lehçesiyle yazılmıştır.

Birbirine aşık olan ancak kavuşamayan iki gencin trajik öyküsünü anlatır. Bu hikaye milattan çok önceden bu yana halk arasında söylenen ve mitolojik nitelik kazanan bir destandır. Ozan bu destandan ilham alarak o hikayeyi kendi çağının yaşantısına göre somut bir kalıba dökmüş, çağdaş bir uslupla yazmıstır. Bu suretle hem destanı kaybolmaktan kurtarmış, hem de insanliğa ölmez bir eser armağan etmiştir.

Bu eserde Mem ve Zin‘in aşkı etrafında çağının yaşantısını, o zamanın sosyal, kültürel ve idari durumunu da güçlü bir maharetle tasvir etmiştir.

İyiliği, doğruluğu, suçsuzluğu, zayıflığı ve çaresizliği Mem ve Zin‘in şahsında toplayarak; kötülüğü, dalkavukluğu, fitneciliği ve ikiyüzlülüğü de Bekir karekterinde somutlaştırarak gözler önüne sermişti.

Eserden bir alıntı

Zîn bi findê ra di peyive (Zîn muma sesleniyor)

Dem, şem’e di kir jibo xwe demsaz (bazen mumu ederdi kendine muhattap)
Ey hemser û hemnişîn û hemraz (ey sır ve oturma arkadaşım,baş arkadaşım)
Herçendî bi sohtine wekî min (gerçi yanmak yönünden benim gibisin sen)
Emma ne bi gotinê wekî min (fakat konuşma yönünden benim gibi değilsin)
Ger şibhete min te ji bi gota (eğer sen de benim gibi söyleseydin)
De min bi xwe dil qewî ne sohta (benim de gönlüm fazla yanmazdı)
Derdê min û te ji yek bi ferqe (benimle senin derdin farklıdır)
Ew ferqe ji xerbe ta bi şerqe (o fark doğudan batıya kadardır)
Meşriq tuyî, agirê te zahirsen (doğusun ateşin görünüştedir)
Mexrib ez û batinê min agir (batı da benim, içim ateştir)
Daîm di sojit me rişteye can (her zaman yanıyor canımızın damarı)